Vừa qua, Viện Dược liệu - Bộ Y tế - đã có báo cáo kết quả nghiên cứu về cây xáo tam phân (tên khoa học là Paramignya trimera), được nhiều người biết đến rộng rãi với cái tên "cây thần dược"...

Theo kết quả nghiên cứu này, cây xáo tam phân có các thành phần: flavonoid,saponin, alcaloid và chủ yếu là courmarin và triterpenoid.

Flavonoid là một nhóm hợp chất thường gặp trong thực vật, và trong nhiều loại rau quả dùng hàng ngày. Trong cây, flavonoid giữ vai trò là chất bảo vệ, chống oxy hóa, bảo tồn acid ascorbic trong tế bào, ngăn cản một số tácnhân gây hại cho cây (vi khuẩn, virus, côn trùng).

Phần lớn các flavonoid có màu vàng - và đó là lý do vì sao cây thần dược khinấu lên, cho ra nước màu vàng nhạt... Ngoài ra còn có những chất màuxanh, tím, đỏ hoặc không màu.

Flavonoid là nhóm hợp chất có nhiều tác dụng sinh học, cụ thể là chống oxy hóa. Do có khả năng dập tắt các gốc tự do như OH, ROO (là yếu tố gây biến dị,hủy hoại tế bào, ung thư, tăng nhanh sự lão hóa,...) nên nó có tác dụngtốt trong việc tiêu diệt một số loại tế bào ung thư, đồng thờiflavonoid tạo phức hợp với các ion kim loại nên ngăn cản các phản ứngoxy hóa mà những ion đó là enzym xúc tác. Các nghiên cứu cho thấyflavonoid có tác dụng bảo vệ cơ thể, ngăn ngừa xơ vữa động mạnh, taibiến mạch máu não, lão hóa, thoái hóa gan, tổn thương do bức xạ.

Flavonoid làm bền thành mạch, được dùng trong các trường hợp rối loạn chức năngtĩnh mạnh, trĩ, rối loạn tuần hoàn võng mạc. Nó còn có tác dụng chống độc, làm giảm thương tổn gan, bảo vệ chức năng gan, lợi tiểu. Trên timmạch, nhiều flavonoid như quercetin, rutin, myciretin, hỗn hợp cáccatechin có tác dụng làm tăng biên độ co bóp tim, tăng thể tích phút củatim,...

Riêng chất saponin, thì đây là một trong những thành phần chính của nhân sâm,là hoạt chất chính tạo nên những công dụng của nhân sâm. Sâm càng có nhiều thành phần này thì càng tốt.

Vì vậy, dù nhiều nước trên thế giới trồng sâm nhưng sâm của Hàn Quốc vàTriều Tiên được đánh giá là tốt nhất. Trong sâm tươi có khoảng 10 thànhphần saponin nhưng sau khi qua các công đoạn sấy khô thành hồng sâm vàbạch sâm, nhân sâm Hàn Quốc có thể có tới 35 thành phần saponin.

Với chất courmarin, những nghiên cứu của Y học thế giới đã cho thấy một sốbằng chứng hữu ích trong hoạt động sinh học, và đã được chấp thuận để sử dụng như một loại dược phẩm y tế. Kết quả khảo sát cho thấy saponin vàcourmarin chống được virus HIV, chống khối u, chống tăng huyết áp, chống loạn nhịp tim, kháng viêm, chống loãng xương, điều trị bệnh hen suyễnvà một vài bệnh thuộc hệ bạch huyết.

Đặc biệt nhất là chất triterpenoid. Các công trình nghiên cứu của Viện Hóadược châu Âu cho thấy nó có tác dụng rõ rệt trong điều trị bệnh tiểuđường, bệnh xơ gan, viêm gan cấp và ung thư gan.

“Cây thần dược” (xáo tam phân) lấy ở rừng Hòn Hèo, thị xã Ninh Hòa - Khánh Hòa

Như thế, với những chất này trong "cây thần dược" thì đây là một loại thuốcquý. Báo cáo của Viện Dược liệu - Bộ Y tế đã ghi nhận  thí nghiệm trênchuột nhắt trắng, "cây thần dược" có tác dụng ức chế tốt viêm gan cấp.Bên cạnh đó, nó có tác dụng ức chế, tiêu diệt đối với năm dòng tế bàoung thư, là ung thư gan Hep-G2, ung thư đại tràng HTC116, ung thư vú MDAMB231, ung thư buồng trứng OVCAR-8 và ung thư cổ tử cung Hela (trong đómạnh nhất đối với với ung thư gan Hep-G2 và ung thư cổ tử cung). Riêngvề độc tính, “cây thần dược” có  độc tính thấp, khá an toàn khi sử dụng.

Tuy nhiên, theo quy định của Bộ Y tế về hướng dẫn thử thuốc trên lâm sàng,Sở Y tế Khánh Hòa sẽ tiếp tục đề nghị Bộ Y tế và các cơ quan chức nănghướng dẫn những bước cần thiết nhằm khẳng định tác dụng điều trị trênngười của cây thuốc này, đồng thời Sở Y tế Khánh Hòa cũng đề nghị UBNDtỉnh có biện pháp hữu hiệu bảo vệ nguồn gen và phát triển "cây thầndược", ngăn chặn tình trạng khai thác bừa bãi.

Theo ghi nhận của chúng tôi, sau khi đăng tải loạt bài nói về "cây thầndược", đã có rất nhiều bệnh nhân bị viêm gan siêu vi A, B, C, xơ gan,ung thư gan và một số bệnh ung thư khác, đã tìm mua để điều trị. Một sốngười sau khi khỏi bệnh, đã đến gặp chúng tôi, đưa cho chúng tôi bản saocác kết quả xét nghiệm với mong muốn sẽ có thêm nhiều bệnh nhân khácđược chữa lành nhờ "cây thần dược” này.

Theo một vị lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa, thì "cây thần dược" ở khu vực HònHèo, xã Ninh Vân đã bị khai thác gần như cạn kiệt mặc dù ngành kiểm lâm đã quyết liệt ngăn chặn mà nguyên do là lực lượng kiểm lâm không đủngười để kiểm soát hết mọi lối ra vào rừng. Hiện tại, người dân tìm đếnnhững vùng núi lân cận như Đại Lãnh, Vũng Rô, chặt hái. Đã xuất hiện"cây thần dược" giả - là những thân gỗ của một số loại cây khác, đượcbăm nhỏ, phơi khô, trộn lẫn với "cây thần dược" bán cho người có nhucầu.

Lương y Nguyễn Khai Minh, ở phố thuốc Bắc quận 5, Tp HCM, nói: "Cây thần dượckích thước đường kính chỉ từ 3 đến 8cm, vỏ màu vàng nhạt, có rất nhiềugai dài và nhọn. Khi chặt hái, người ta róc bỏ những gai này rồi phơikhô, băm thành từng lát. Để đề phòng cây giả, khi mua nên mua nguyênthân, cành, chú ý quan sát những dấu gai đã róc bỏ trên thân cây. Trướckhi sắc lấy nước uống, nên sao (rang) cho vàng để loại bỏ chấtcyanuahydrid, là một chất độc thường thấy trong cây họ gỗ"

Theo Vũ Cao - CAND